äôéìåñåôéí ðúôñéí áöéáåø äøçá ëîé ùéåùáéí áîâãìé ùï áà÷ãîéä, ãðéí áúéàåøéåú îñåáëåú, ëàùø äùôòúí åäùøàúí òì áðé äàãí ùñáéáí äéà ìøåá îöåîöîú òã àôñéú. ëéåí òåñ÷éí øáéí îäôéìåñåôéí áðéúåç ÷åãîéäí, òð÷é äôéìåñåôéä ùì äòáø, åäí àéðí éãåòéí îçåõ ìîòâìé äà÷ãîéä. áéùøàì éùðí éåöàé ãåôï áåããéí áìáã: éùòéäå ìéáåáéõ', àñà ëùø, åäàéù äîåæø åäîòðééï ùáëåìí - àãí áùí îùä ÷øåé. äùôòúå ùì îùä ÷øåé òì äçáøä äéùøàìéú ìà äééúä ÷èðä ëìì, åáîéãä îñåééîú ðéúï ìäøâéù àåúä àôéìå ëéåí. áîàîø æä àñ÷åø àú äúéàåøéåú äùåðåú åäîåæøåú ùì ÷øåé, åàú îäìê çééå äîåæøéí ìà ôçåú.
÷øåé äéä öòéø îåëùø áéåúø, ùëáø îéìãåúå äúáìè ë"éìã ôìà", ëîòè âàåï (åéù ùèòðå ùéåúø îëîòè). ãåâîä àçú îðé øáåú ìéöéøúéåúå ëáø îâéì öòéø àôùø ìøàåú áîàîø "éäéø, îúáåãã, áìúé àäåã" ùàåúå ôéøñí ëëúá ðåòø á"îòøéá ìðåòø" áäéåúå áï 17. äåà äúééúí îàáéå áòåãå ðòø, åøåá ú÷åôú éìãåúå ðùìè ìçìåèéï áéãé àéîå, îåøä åîðäìú îáøé÷ä åãåîéððèéú. îñéáåú ùåðåú ôéúç ÷øåé ùðàä òæä ëìôé àéîå äàåäáú, ùðàä ùëååðä ìáñåó àì äøåá äâãåì ùì äîéï äàðåùé.
àú ìéîåãé äôéìåñåôéä åäôñéëåìåâéä áàåðéáøñéèú úìÎàáéá ñééí ÷øåé áäöèééðåú. îåøéå, åáäí ã"ø áï òîé ùøôùèééï, äúøùîå îîðå òîå÷åú. ãøëå ðøàúä ñìåìä ì÷øééøä ëîøöä áôéìåñåôéä, îåëùø áéåúø, àê ìà éåöà îâãø äøâéì. ðãîä ù÷øåé, ëîøáéú äîøöéí äàçøéí ìôéìåñåôéä, òúéã ìäúî÷ã áôéìåñåôéí äéãåòéí ùì äòáø: àðùéí ëîå ÷øì ôåôø (àåúå äòøéõ) àå òîðåàì ÷àðè åàôìèåï (ùàåúí ÷øåé ùðà áàåôï ôúåìåâé ëîòè, åäâãéø àåúí ë"îùçéúéí äâãåìéí ùì äúøáåú äîòøáéú").
åàëï, ëúáéå äøàùåðéí ùì ÷øåé ðøàå ëîàùøéí äðçä æàú. äéå àìä ðéúåçéí áé÷åøúééí ùì ãòåúéå ùì ÷ðè, åñôøéí (ùëåìí ôåøñîå áàðâìéú) ùìà äéä áäí ãáø éåöà ãåôï. áñôøéå Moral Competence (ôåøñí á-1975) å-Mentalism and Modal Logic (ôåøñí á-1976), ðéñä ÷øåé ìäáéï àú îäåú äàãí òì áñéñ ääðçä ùäàãí äåà éù çåîøé áéñåãå, äîöåé áîöéàåú çììÎæîï åëôåó ìçå÷é èáò ä÷åùøéí çåîø, àðøâéä, îøçá åæîï. ÷øåé äáéò àú äøòéåï áöåøä îòðééðú, àáì ëúéáúå ìà äöéâä îùäå îäôëðé, åéåúø îëê - ìà îùäå ùéòåøø òðééï øá îòáø ìçåâé äñèåãðèéí åäîøöéí áîçì÷ä ìôéìåñåôéä.
åàæ âéìä ÷øåé àú îùðúä ùì àééï øàðã.
çééí òìÎôé äùëì
àééï øàðã äéúä ñåôøú åôéìåñåôéú àîøé÷ðéú éãåòä îîåöà éäåãé, ùáøçä îøåñéä ä÷åîåðéñèéú ìàøä"á, ùí äçìä ìôøñí ñôøåú éôä ùæëúä ìäöìçä. ñôøéä ú÷ôå úçéìä éùéøåú àú äîùèø ä÷åîåðéñèé åäçééí áå - ìîùì, äñôø "àðçðå äçééí" (1936), ùñéôø òì úìàåú äçééí úçú äîùèø ä÷åîåðéñèé, åìàçøéå øåîï äîãòÎäáãéåðé "äéîðåï" ùúéàø àú îàá÷å ùì äàéðãéáéãåàì áòåìí òúéãðé èåèìéèàøé ùáå àéï îùîòåú ìîåùâ "àðé".
ìàçø îëï ôéøñîä øàðã àú ùðé ñôøéä äéãåòéí: "ëîòééï äîúâáø" (1943), øåîï òì îàá÷å ùì àãøéëì àéðãéáéãåàìéñè áîúðëìéí ìéöéøúéåúå, åñôøä äâãåì åäîùôéò áéåúø, "îøã äðôéìéí" (1957). îøã äðôéìéí âí äåà ñôø îãòÎáãéåðé, åáå îúåàø îøã ùì àìéèä òùéøä åéöéøúéú áòåìí òúéãðé ñåöéàìéñèé îãëà.
äñôøéí äììå âãåùéí áðàåîéí àéãéàåìåâééí îôåøèéí, ùáéèàå àú äù÷ôåúéä äîéåçãåú ùì øàðã òì ëê ùæëåúå ùì äéçéã ìà ìòùåú ãáø ìîòï äçáøä, àìà ìòáåã ìîòï òöîå áìáã; ëé ôòéìåú ìîòï äæåìú äéà äøñðéú îòöí èáòä, åàñåø ìàó àçã ìëôåú àú ãòåúéå òì äæåìú. áòéðé øàðã àéï àéãéàì ðùâá éåúø îàéãéàì äôøè, åòìéå ìôúç àú ëì äëåçåú äèîåðéí áå ìîòï òöîå áìáã: "çåáúå äøàùåðä ùì äàãí äéà ëìôé òöîå".
úåøä æàú ÷éáìä àú äùí "àåáéé÷èéáéæí", åäéà æëúä ìäöìçä âãåìä áàøä"á åáîéåçã á÷øá áðé äðåòø (òã ùàìä âãìå åäúôëçå). îäø îàåã îöàä àú òöîä øàðã òåîãú áøàùåú ÷áåöä, åìîòùä îòéï ëú, ùàåúä ðéäìä áòøéöåú, ëùäéà îåøä ìúìîéãéä ëéöã áãéå÷ òìéäí ìçùåá åìäúðäâ.
øàðã äùôéòä îàåã òì ñåôøé îãòÎáãéåðé àçãéí, åáäí øåáøè äééðìéï. áäùøàúä äå÷îä "äîôìâä äìéáøèéàðéú", ùçáøéí áä ñåôøé îã"á øáéí. àáì áâìì äáãìéí ã÷éí ùáã÷éí áéï úåøúí åúåøú äëú ùì øàðã, îéäøä æàú äàçøåðä ìú÷åó àåúí ë"÷åîåðéñèéí îåñååéí" áñâðåï äéãåò ùì äî÷øúéñèéí.
áùìá îñåéí ðéäìä øàðã äðùåàä øåîï àäáä òí çñéãä äîáøé÷ áéåúø (åæàú ëàùø áòìä äëðåò ðàìõ ìãòú òì ëê åì÷áì æàú áàäáä ëãøéùú àéùúå îðäéâú äëú). àê ëàùø âéìúä ùæä áåâã áä òí îéùäé àçøú, äùúåììä îëòñ, ôúçä ðâãå áîñò äëôùåú åñéì÷ä àåúå î÷áåöúä. äëú ìà äúàåùùä éåúø îôòåìä æå åîøáåú àçøåú ùâéìå àú ôøöåôä äàîéúé: ôøé÷éú ìà ùôåéä ùì ùìéèä, ùìà äééúä ùåðä áîàåîä îùðåàé ðôùä, äãé÷èèåøéí äèåèìéèàøééí.
àú øàðã âéìä îùä ÷øåé ìøàùåðä áâéì 16, àåìí ø÷ áâéì 24, ìàçø ùëáø ÷ðä ìå ùí áòåìí äôéìåñåôéä, âéìä àåúä îçãù áäùøàú àéùúå âàåìä. äôòí ðùáä ìçìåèéï á÷ñîä ùì äôéìåñåôéú äàîøé÷ðéú: äåà øàä áîùðúä àú "äîäôëä äàéðèì÷èåàìéú äâãåìä áéåúø áúåìãåú äàðåùåú".
áúçåí äôéìåñåôéä øàðã ðçùáä ìùèçéú, åëôéìåñåôéú îîãøâä ùìéùéú ìëì äéåúø, àê ÷øåé äçì ìäòáéø ÷åøñéí òìéä, ãáø ùìà ðùîò ëîåúå òã àæ áîçì÷ä äùîøðéú ìôéìåñåôéä ùì àåðéáøñéèú úìÎàáéá. äåà äçì ìôúç úôéñä ùááñéñä òîãä úåøúä ùì øàðã, àê äøçéá åôéúç àåúä, åðéñç àåúä áöåøä èåáä åäâéåðéú ìàéï òøåê îîä ùøàðã òöîä òùúä.
÷øåé øàä àú òöîå ëòú ëäúâìîåú äøöéåðìéåú, åèòï ùëì îé ùî÷áì àú äøöéåðìéåú (ëôé ùäáéï àåúä äåà òöîå) àéï ìå ëì ÷åùé ìôúåø àú äúäéåú äôéìåñåôéåú äéùðåú. äîöéàåú, ÷áò, ðúåðä ìàãí - åàéï î÷åí ìúôéñåú äøåàåú áòåìí ãáø äçåøâ îéëåìú ääáðä äàðåùéú. àéï äáãì áéï äðôù åäâåó, äï çì÷ îéùåú àçú, áìúé ðéúðú ìäôøãä.
äàãí, äîùéê å÷áò, ôåòì ì÷øàú îèøä øöéåðìéú: äåà îá÷ù ìäâùéí ùàéôåú ùåðåú, åîëìëì àú öòãéå ì÷øàú îèøä îñåéîú. îèøúå ùì äàãí, äëøéæ ÷øåé, äéà ìçéåú ëôé ùîöéòä àééï øàðã - ø÷ áäúàí ìîä ùèåá ìàãí, åòåìä á÷ðä àçã òí èáò ÷éåîå. äàãí äàéãéàìé äéä àðåëé åøöéåðìé åø÷ ìèåáúå ùìå ëðâã òéðéå, àãí ùàéðå úåáò ìòöîå îä ùìà îâéò ìå, åàéðå îòðé÷ ìàçøéí îä ùìà îâéò ìäí. äåà éöà ëðâã øâùåú äàùîä ùì äòåìí äéäåãéÎðåöøé, åäòìä òì ðñ àú äéååðéí ä÷ãåîéí, ùìèòðúå äéå ðèåìé øâùåú àùîä ëàìä. äåà ú÷ó áàøñéåú àú àôìèåï, àú ÷àðè åàú ôøåéã, ùéöøå ìãòúå àú äàãí äàìèøåàéñèé åúãîéúå "ëîòéï ÷ìçú ùì éöøéí åúùå÷åú" - úãîéú ùáä ðàá÷ ëòú áú÷éôåú.
÷øåé äçì ìäùîéò àú úåøúå äçãùä äæàú áôåøåîéí ùåðéí ëîå úåëðéåú èìååéæéä åîâæéðéí àéðèì÷èåàìééí ëâåï "îçùáåú" (ëúáÎòú ìúøáåú åîãò áäåöàú IBM éùøàì åáòøéëú öáé éðàé). îäø îàã ðîöà ùéù ìå îàæéðéí ÷ùåáéí øáéí. äçáøä äéùøàìéú áùðåú äùáòéí ÷öä ðôùä áñåöéàìéæí åáòæøä äããéú, åøáéí äçìå ìçåù áöåøê ìòùåú ø÷ ìáéúí åìçãåì îúîéëä áùëáåú äîöå÷ä. ÷øåé ðúï ìäí ëòú àú îä ùðøàä ëöéãå÷ àéðèì÷èåàìé îåùìí ìëê. ìúåøúå ùì ÷øåé ðîöàå àåäãéí îåùáòéí ëîå äôåùò îåè÷ä ÷éãø åäñåôø äùðåé áîçìå÷ú ãï áïÎàîåõ. æä äàçøåï äåöéà ìàåø áòáåø ÷øåé àú ñôøå äøàùåï áòáøéú, "äçééí òìÎôé äùëì" (1975). äñôø æëä ìäöìçä îøåáä, îòì åîòáø ìëì ñôø ôéìåñåôéä àçø îñåâå.
áñôø æä äøöä ÷øåé áôéøåè òì òé÷øé úåøúå äàðåëéú. áéï äùàø, ä÷ôéã ìäáãéì áéï äàãí äøöéåðìéñèé äàðåëé éåöø äëì åáéï "äæåîáé", ùäåà äàãí äðåøîìé, "æä äçé ìôé öéôéåúéäí ùì àçøéí, äî÷áì úáéòåú ùìéèéå ëðúåï àçøåï åîåáï îàìéå ùì äîöéàåú". äæåîáé, ÷áò ÷øåé, àéðå îøâéù ãáø, äåà ôåòì ëøåáåè, çééå äí çééí ììà úëðåï, ììà áçéøä, ììà ùéôåè åììà øâù. äåà ÷ééí ëîòøëú ôéæéåìåâéú áìáã. îöáå çîåø éåúø îîöáå ùì çåìä ðôù àçø, ùëï àéðå ðéúï ìøéôåé. äæåîáé äåà îú çé: îú ðôùéú åçé ôéæéú. äåà àéðå çé ìîòï òöîå: äåà úà öééúðé ùì äàåøâðéæí ä÷åì÷èéáé. ìàåáéé÷èéáéñè ìòåîúå éù ðåñçú ôìà ëìÎéëåìä: àéï ìå ùåí öåøê ìäúçùá áöøëé äñåááéí àåúå, åàí àìä éøöå ìéäðåú îôøé òîìå, éúëáãå ðà åéùìîå.
ãòåúéå ùì ÷øåé òåøøå òðééï òöåí áéùøàì, å÷îå àðùéí ìà îòèéí ùøöå ìöàú î"äæåîáéåú" åìäôåê ìàðåëééí øöéåðìééí áäúàí ìîùðú ÷øåé. ðåöøä ÷áåöä ùìîä ùì "àåáéé÷èéáñéèéí" ùðéäìå ôâéùåú å÷éáìå äøöàåú òì úåøú ÷øåé. äí àó ôøñîå îâæéï áùí ä÷åìò "àðåëé". ÷øåé ùéîù ëîòéï "âåøå" ùìäí. äåà òöîå ðúï ãåâîä åîåôú ùøáéí øàå öåøê ìç÷åú àåúä, ëàùø (ìîùì) äçì ìãøåù îàåøçéí ëñó òáåø äîéí åäúä ù÷éáìå ááéúå. òã îäøä çãìå ìäâéò àåøçéí ìáéúå... áðåñó, áäúàí ìò÷øåðåú äàðåëéåú äøöéåðìéú, ñéì÷ àú àéîå îáéúå åàéôùø ìä ìäñúëì áöéìåîéí ùì ðëãúä ø÷ úîåøú úùìåí. àú äöéìåîéí ùìç ìä ìáñåó áöéøåó çùáåðéú òì äîçéø.
äàéù îàèìðèéñ
÷øåé äàîéï ùáàîöòåú úåøúå éåëì ìäùôéò òì çéé äîãéðä, åîùí òì ëì äòåìí. ìàëæáúå, äãáø ìà äúâùí, åìîøåú úùåîú äìá äøáä ëìôéå áàîöòé äú÷ùåøú, äåà ðùàø ìà éåúø î÷åøéåæ îòðééï áòéðé øåá äöéáåø. äãáø äøâéæ àåúå îàã, åäåà äçì ìäàîéï éåúø åéåúø ëé îúðäìú ëðâãå øãéôä îöã äùìèåðåú áîãéðä. ùéâòåï äøãéôä äà÷åèé ùìå äúçæ÷ òåã éåúø ëúåöàä îôøùä îåæøä áä äéä îòåøá: áùðú 1973 ôðä àìéå àãí îðúðéä, åñéôø ìå ùäåà çáø áàøâåï ñúøéí òåìîé áùí "àèìðèéñ". äàøâåï, ìãáøé àåúå äàéù, îðåäì áéãé îìéåðøéí (ëîå äååàøã éåæ åøå÷ôìø), ñìáøéèàéí (ëîå âøèä âàøáå), àðùé îãò, ëìëìðéí, ñåôøéí åäåâéí. úåëðéúí äéà ìä÷éí çáøä çãùä, áùí "àèìðèéñ äçãùä" (òì ôé úåøúä ùì àééï øàðã ëîåáï) áî÷åí ðñúø ëìùäå áãøåí àîøé÷ä, òì çåøáåú äúøáåú äîåùçúú ä÷ééîú. àøâåï æä àîåø äéä ìäéåú àéøâåï åúé÷ áéåúø, ùéù ìå ðöéâéí áëì äòåìí, åùäùôéò òì àéøåòé ääéñèåøéä (ëê ìîùì éæí äàøâåï, ìãáøé àåúå àéù, àú äîäôëä ä÷åîåðéñèéú áøåñéä, åòîã îàçåøé àãåìó äéèìø). éëåìúå ùì äàøâåï äéà ëîòè áìúé îåâáìú. äàéù ãéååç ì÷øåé ùäåà îåòîã ìçáøåú áàéøâåï ë"ôéìåñåó äáéú", åäåöò ìå ìðñåò ìãøåí àîøé÷ä ìäöèøó ì"àèìðèéñ" - àê áúðàé ùéðèåù àú áðé îùôçúå áàøõ, åìîòùä "éòìí".
÷øåé, äøöéåðìéñè äãâåì, ÷éáì îéã àú ãáøé äàéù ììà ç÷éøä åãøéùä. äîçùáä ùàåìé îãåáø áîèåøó, àå áñúí ðöéâ ùì àøâåï ÷÷éåðé ëìùäå (îäñåâ ëîåúå éù àìôéí áøçáé äòåìí) ìà òìúä ëìì áãòúå. äåà äúìáè: îöã àçã ìà øöä ìðú÷ àú ä÷ùø òí áðé îùôçúå, àê îöã ùðé îèøåú äàøâåï ðøàå ìå îàåã. ìáñåó äåãéò ìàéù ùäåà îòãéó ìäîùéê ì÷ãí àú îèøåú "àèìðèéñ" îøçå÷, îáìé ùéñò ìãøåí àîøé÷ä. áðéâåã ìãøéùú äàéù äîñúåøé ìùîåø òì ñåãéåú îåçìèú, ñéôø ÷øåé òì äòðééï ìãï áïÎàîåõ åìöáé éðàé (òåøê "îçùáåú"). äåà ñéôø ìàéù äîñúåøé òì ëê ùçùó àú äñåã, åæä äåãéò ìå ùääöòä îáåèìú áâìì çùéôú äñåã - åàééí òìéå áð÷îú äàøâåï.
ëúåöàä îëê, äâéò ÷øåé ìîñ÷ðä ëé îâôú æçì èååàé äúäìåëä (ùú÷ôä áàåúä òú àú òöé äàåøï áîãéðä, åùëúåöàä îîðä òöéí øáéí îúå áöåøä îñúåøéú) åùéáåùéí ÷ùéí ùäúçåììå áúçðåú ëåç áîãéðä, äï äï äð÷îä ùì "àèìðèéñ" áå åáéùøàì ëåìä. "àéù ä÷ùø" îú æîï ÷öø ìàçø îëï, áöåøä îñúåøéú: äåà çù áøò áøçåá, ðôì åîú; ááéú äçåìéí åáðúéçä ùìàçø äîååú ìà ðîöà ëì ôâí áìéáå. ÷øåé äéä îùåëðò ùäàéù ðøöç áéãé "àèìðèéñ", îëéååï ùäáéà ìçùéôú äñåã. äåà äàîéï ùäåà òöîå ðîöà òúä "òì äëååðú" ùì äàøâåï. ùðéí ìàçø îëï, ìàçø îåúå ùì ÷øåé, ðôåöä äùîåòä (ùéúëï îàåã ùäåà òöîå äéä äàçøàé ìä) ùàðùé äàøâåï äí äàçøàéí ìîåúå, åùðöéâéäí øãôå àåúå åäæøé÷å ìå ñîéí ùäáéàå ìùéâòåðå åìáñåó ìîåúå - äëì ëð÷îä òì çùéôú ñåãí.
á-1975 äçìéè ÷øåé ìòæåá àú éùøàì, åéçã òí àéùúå åáúå òáø ìàåñèøìéä. áñåó ñôøå "çééí òì ôé äùëì" ëúá: "ñôø æä äåà 'áøëú äôøéãä' ùìé îîãéðú éùøàì. éùðí îòè î÷åîåú áòåìí ùúåùáéäí ñáìå òã ëãé ëê áùì îùèø äîâìí àú ëì äò÷øåðåú ðâãí ìçîä àééï øàðã".
äåà ÷éååä ùáàåñèøìéä ééäôê ìàãí îôåøñí àó éåúø îàùø áéùøàì ä÷èðä, åéåëì ìäôéõ îùí áéúø ÷ìåú àú îùðúå áøçáé äòåìí ëåìå. áãéòáã, äúçøè òì ëê.
àìåäéí äåà ñåôø îãò áãéåðé
æîï ÷öø ìàçø ùäâéò ìàåñèøìéä âéìä ÷øåé ñúéøåú ùåðåú áúåøä äøöéåðìéñèéú ùì øàðã. äåà äçì ìäùúëðò ùéù ãáøéí áâå áôàøàôñéëåìåâéä, åëé éù òåìí øåçðé òìéåï ëìùäå. îáçéðú øàðã, ëì àìä äéå äáìéí îéñèééí, åìà éòìä òì äãòú ÷éåí òåìí øåçðé ä÷ééí ëòøê ðôøã îòåìîðå äçåîøé. ÷øåé îöà ùéù ñúéøåú áéï îäåúí äøåçðéú ùì âéáåøé øàðã åäîèôéñé÷ä äçåîøéú ùòìéä áðúä àú äôéìåñåôéä ùìä.
àú äôúøåï ìùàìåú îöé÷åú àìä îöà ÷øåé áñééðèåìåâéä. äñééðèåìåâéä äéà ãú ùðåöøä áéãé ñåôø äîãò äáãéåðé ì. øåï äàáàøã. äàáàøã, ùäöäéø ëé äãøê äéòéìä áéåúø ìäúòùø áàîú äéà òìÎéãé éñåã ãú, ééùí àú úåøúå æîï îä ìàçø äöäøä æå, åééñã ãú çãùä, ùäåà òöîå äéä (òã îåúå) äëäï äòìéåï ùìä. ãú äñééðèåìåâéä ñçèä åòåãðä ñåçèú òã úåí àú ëñôí ùì îàîéðéä äúîéîéí. áîäåúä, èåòðú äúåøä äñééðèåìåâéú, ùðëúáä ëñôø îãò áãéåðé îåôøê áîéåçã áéãé äàáàøã, ëé áøàùéú äéå éùåéåú ëìÎéëåìåú, ìäï ÷åøà äàáàøã ä"úèàðéí". àìä òñ÷å ááøéàú åäùîãú é÷åîéí ëøöåðí, àê ìáñåó âéìå ùä÷éåí äåà îùòîí îàåã ëàùø àúä ëìÎéëåì. ëúåöàä îëê äâáéìå àú òöîí áîëååï ëéöåøéí çåîøééí ùåðéí, åáëìì æä áðé àãí, åùëçå ùäí ìîòùä éùåéåú ëì éëåìåú. îèøúä ùì äñééðèåìåâéä äéà ìòåøø îçãù àú äúèàï äçáåé áòæøú ùåøä àéðñåôéú ùì ÷åøñéí, ùúåöàåúéäí ìâáé äìå÷çéí àåúí àéðï áøåøåú, àí ëé äí ììà ñô÷ îëðéñéí ëñó øá ìîàøâðéäí.
÷øåé äôê ëòú ìñééðèåìåâ ðìäá ëôé ùäéä áòáø øàðãéñè ðìäá. äåà òáø àú ä÷åøñéí äîîåùëéí åäé÷øéí ùì äñéðèåìåâéí, åäçì ìäòáéø àåúí áòöîå. áéúå äôê ìîøëæ ñééðèåìåâé áàåñèøìéä. àí áòáø, ëàùø àðùéí äéå áàéí àìéå òí áòéåú, äéä òåðä "æàú äáòéä ùìê", áäúàí ìçùéáä äøàðãéñèéú - äøé ùëòú äéä ùåìç àåúí îéã ìèéôåì ñééðèåìåâé, ëàôùøåú äéçéãä ìòæåø ìäí.
àú ãòåúéå äñééðèåìåâéåú äçãùåú áéèà ëòú áñôø çãù áòáøéú, ùòåøø úãäîä ùì îîù á÷øá îòøéöéå áàøõ: "äåëçåú ì÷éåîä ùì äðùîä" (1981). ñôø æä áðåé ëãéàìåâéí áéï ñå÷øèñ, ùîééöâ àú ãòåúéå äçãùåú ùì ÷øåé, åáéï ôøðñéñ÷å, ãîåú "àåáéé÷èéáéñèéú" îñôøéä ùì øàðã äîééöâ àú ãòåúéå äéùðåú.
áñôø æä ÷áò ÷øåé ùì÷éåí äçåîøé éù ëáñéñ àú äðùîä, àå äúåãòä. äðùîä äéà ðöçéú åîçìéôä âåôåú - åæàú áðéâåã ìèòðåúéå áñôø "äçééí òì ôé äùëì", ùí ÷áò ùäâåó åäðôù äí ùðé äéáèéí ùì éùåú àçú. áøàùéú, ÷áò ÷øåé (ëôé ù÷áò äàáàøã ìôðéå), ñááå áé÷åí éùåéåú ðöçéåú áòìé ëåçåú áìúé îåâáìéí. àê àìä, îøåá ùòîåí, äçìéèå "ìùç÷", åëãé ìäâáéø àú äàúâø ùáôðéäï äâáéìå àú òöîï åéöøå àú òöîï îçãù ëéöåøéí çåîøééí îåâáìéí áé÷åí çåîøé îåâáì - äëì áäúàí ì"çå÷é îùç÷" ùð÷áòå îøàù. äéùåéåú äàìä äï ëòú àðçðå, åôåèðöéàìéú ëì äéãò ùìäï èîåï áðå åáùéèåú äðëåðåú (ùéèåúéå ùì äàáàøã îï äñúí) àôùø ìäåöéàå îçãù.
÷øåé äéä îùåëðò áñôø æä ëé ëòú òìä áéãå ìäåöéà àú îøöò äðùîä (àå äúèàï, áîéðåç äñééðèåìåâé) îçáéåðä áúåê "äàðé", áàåôï ùëì àãí äðàîï ìúáåðúå ìà éåëì ùìà ì÷áì àú ãòúå.
àéï ñô÷ ùñôø æä äåà äñôø äîòåìä áéåúø ùðëúá àé ôòí îð÷åãú äù÷ôä ñééðèåìåâéú, åäåà òåìä ìàéï òøåê îáçéðú òøëå äôéìåñåôé òì ñôøéå ùì äàáàøã òöîå. ìå äéå äñééðèåìåâéí çëîéí ãééí, åãàé äéå îùúîùéí áå ëñôø ìéîåã, áéçã òí ñôøéå ùì äàáàøã (äðçåúéí éçñéú) òì àåúí äðåùàéí. àê áéùøàì ñôø æä òåøø åéëåçéí øáéí, åçñéãéå äàåáéé÷èéáéñèéí ùì ÷øåé, ùìäí òðééï äæäåú áéï äâåó åäðôù äéä ëä çùåá, ðèùå àåúå ë"îé ùéøã îäôñéí".
ìáñåó òæá ÷øåé âí àú äñééðèåìåâéä. äåà äâéò ìîñ÷ðä ùäàáàøã ñèä îäîñìåì äðëåï, îàçø ùäâáéì àú äúòìåú äðùîä ìùîåðä ãéðîé÷åú áìáã. ëîå ëï, èòï ëé äòåìí àéðå éëåì ìäéåú áøéàä îåñëîú ùì äøáä ðùîåú úèàðéåú, ùäøé áøéàä ëæàú îçééáú ú÷ùåøú - åëéöã úéúëï ú÷ùåøú áéï ëì äéùåéåú äàìåäéåú äììå, ùúáéà ìäñëîä ëæàú?
ìòúéã éâãéø ÷øåé àú äñééðèåìâéä ëàøâåï ùðéñä áúçéìú ãøëå ìçùåó àú äàîú, åàëï ðåúï àú äúîåðä äîãåé÷ú áéåúø òã ëä ìîä ù÷åøä á"òåìí äáà" - àáì áúåê æîï ÷öø ðëáù áéãé "ëåçåú äçåùê".
îùä ÷øåé äçì ìçôù ëòú àçø ãáøÎîä çãù ùéñáéø àú äçééí, äé÷åí åëì äùàø.
|
| |
÷éùåøéí
éäéø, îúáåãã, áìúé àäåã - îàîøå ùì îùä ÷øåé á''îòøéá ìðåòø''
Moral Competence îàú îùä ÷øåé (áàîæåï)
Mentalism and Modal Logic îàú îùä ÷øåé (áàîæåï)
äéîðåï îàú àééï øàðã (áîéúåñ)
ëîòééï äîúâáø îàú àééï øàðã (áîéúåñ)
îøã äðôéìéí îàú àééï øàðã (áîéúåñ)
òì äëú ùì àééï øàðã
àåáéé÷èéáéæí áéùøàì
çééí òì-ôé äùëì îàú îùä ÷øåé (áîéúåñ)
ñééðèåìåâéä - àúø äáéú ùì äëú
ñééðèåìåâéä - àúø äëú áéùøàì
äàîú ìâáé ñééðèåìåâéä - àúø äðìçí áúøîéú
äîçì÷ä ìôéìåñåôéä ùì àåðéáøñéèú úì àáéá
äîôìâä äìéáøèéàðéú
çì÷ á' ùì äîàîø
|
|
